BİNGÖL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ

Kalp ve damar hastalıkları (kardiyovasküler hastalıklar), dünyada ve ülkemizde ölümlerin başlıca nedenlerinden biri olmaya devam etmektedir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre her yıl yaklaşık 20 milyon kişi kalp ve damar hastalıkları nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre ülkemizde 2025 yılında gerçekleşen 491 bin 684 ölümün yüzde 34,7'si dolaşım sistemi hastalıklarından kaynaklanmış, bu hastalık grubu ölüm nedenleri arasında ilk sırada yer almıştır.

Nüfusun yaşlanması, artan kentleşme, sağlıksız yaşam tarzları ve stres gibi faktörler bu hastalıkların yaygınlaşmasında etkili olmaktadır. Ülkemizde 2023 yılında yapılan bir çalışmada 15 yaş üzerindeki nüfusta kalp ve damar hastalığı sıklığının yüzde 7 olduğu ve bu sıklığın yaşla birlikte arttığı belirlenmiştir.

Koroner arter hastalığı, kalp kapak hastalıkları, kalp yetmezliği ve aritmi gibi birçok rahatsızlığı içeren bu hastalık grubu, yaşam kalitesini ciddi şekilde etkilemesinin yanı sıra erken ölümlerin (70 yaşından önce gerçekleşen ölümler) de en önemli nedenlerindendir.

Kalp hastalıklarının gelişiminde rol oynayan başlıca risk faktörleri arasında hipertansiyon, dislipidemi, diyabet, obezite, fiziksel aktivite eksikliği, tütün ve tütün ürünü kullanımı ile sağlıksız beslenme yer almaktadır. Hipertansiyon başta olmak üzere bu risk faktörlerinin birçoğu uzun yıllar hiçbir belirti vermeden ilerleyebilir. Bu nedenle risk faktörlerinin erken dönemde belirlenip kontrol altına alınması ve olumlu yaşam tarzı değişiklikleri, kalp ve damar hastalıklarından korunmada ve bu hastalıkların yönetiminde kritik rol oynamaktadır. Büyük ölçekli çalışmalarda düzenli fiziksel aktivitenin ve dengeli beslenmenin kardiyovasküler olayları yüzde 30-40 oranında azaltabileceği gösterilmiştir.

Risk faktörlerinin kontrolüyle büyük ölçüde önlenebilir olmasına rağmen dünyada her yıl milyonlarca insanı etkileyen kalp ve damar hastalıkları hakkında farkındalık oluşturmak amacıyla her yıl 29 Eylül, Dünya Kalp Günü olarak kutlanmaktadır. Dünya Kalp Federasyonu tarafından geçen yılın temasının devamı olarak belirlenen bu yılın teması “Kalp Ritmini Kaçırma, Belirtileri Fark Et” ile hastalık belirtilerinin göz ardı edilmemesi, risk faktörlerinin zamanında kontrol altına alınması ve kalp sağlığının korunması için bireylerin, sağlık çalışanlarının ve karar vericilerin birlikte hareket etmesinin önemi vurgulanmaktadır.

Aşağıdaki belirtilerden biri ortaya çıktığında vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurun veya 112'yi arayın:

• Göğüs ağrısı
• Nefes darlığı
• Çarpıntı
• Efor kapasitesinde azalma
• Ani gelişen güçsüzlük veya konuşma bozukluğu

Bakanlığımız, “Türkiye Kalp-Damar Hastalıkları Önleme ve Kontrol Programı” çerçevesinde bireylerin kardiyovasküler risk düzeyini belirlemek ve erken teşhis, etkili tedavi ve izlemlerde aile hekimliği birimlerinin daha aktif rol üstlenmesini sağlamak amacıyla Hastalık Yönetim Platformu kapsamında “kardiyovasküler risk değerlendirmesi” uygulamasını hayata geçirmiştir.

Bu uygulamayla aile hekimlerimiz, 40 yaş ve üzeri bireylerin yılda en az bir kez kapsamlı kardiyovasküler risk değerlendirmesini yapmakta ve elde ettikleri verilerle kişinin 10 yıl içinde ölümüne neden olabilecek kalp ve damar hastalığı geçirme riskini hesaplamaktadır. Taramalar sonucunda risk belirlenen vatandaşlarımız klinik kılavuzlara uygun olarak düzenli şekilde takip edilmektedir.