Annenin ve bebeğin sağlığı gebelik öncesinden başlar. Düzenli gebelik izlemi, sağlık kuruluşunda doğum, anne sütüyle beslenme, yenidoğan taramaları ve bebek izlemleri; anne ve bebek ölümlerinin önlenmesinde en etkili yollardır. Bu hizmetler aile sağlığı merkezlerinde ücretsiz olarak sunulmaktadır.
Gebelik Öncesi
- Gebelik planlayan kadınların gebelikten en az 1 ay önce, hekim önerisiyle folik asit kullanmaya başlaması önerilir. Folik asit, bebekte omurga ve sinir sistemi doğum kusurlarının önlenmesine yardımcı olur.
- Gebelik öncesinde aile hekiminize başvurarak kronik hastalıklarınızı, kullandığınız ilaçları ve aşılarınızı değerlendirtiniz.
Gebelik İzlemleri
Sağlık Bakanlığı Doğum Öncesi Bakım Yönetim Rehberine göre her gebenin en az 4 kez izlenmesi gerekir. Gebeliğinizi öğrenir öğrenmez aile hekiminize başvurunuz.
| İzlem | Gebelik haftası |
|---|
| 1. izlem | İlk 14 hafta içinde |
| 2. izlem | 18–24. haftalar |
| 3. izlem | 24–28. haftalar |
| 4. izlem | 36–38. haftalar |
- Hekiminiz uygun görürse gebeliğin 12. haftasından itibaren D vitamini, 16. haftasından itibaren demir desteği verilir.
- Gebelikte hekime danışmadan ilaç kullanmayınız; sigara ve alkolden uzak durunuz.
Gebelikte şu belirtiler olursa vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurunuz- Vajinal kanama veya su gelmesi
- Şiddetli baş ağrısı, bulanık görme, nöbet (kasılma)
- Yüzde, ellerde ve bacaklarda şişme
- Ateş, şiddetli karın ağrısı, nefes darlığı
- Şiddetli bulantı ve kusma
- Bebek hareketlerinde azalma
Doğum ve Doğum Sonrası
- Doğumun hastanede, sağlık personeli eşliğinde yapılması anne ve bebek için en güvenli yoldur.
- Doğumdan sonraki ilk 42 gün (lohusalık dönemi) boyunca anne, hastanede ve aile hekimi tarafından izlenir. Lohusa izlemlerinizi aksatmayınız.
- Doğum sonrası ateş, kötü kokulu akıntı, artan kanama, memede kızarıklık ve ağrı ya da yoğun mutsuzluk hissi olursa hekiminize başvurunuz.
Anne Sütü ve Emzirme
İlk 1 saat içinde
Emzirmeye doğumdan sonraki ilk 1 saat içinde başlanmalıdır.
İlk 6 ay yalnızca anne sütü
Bebeğe ilk 6 ay su dâhil başka hiçbir besin verilmemelidir.
2 yaş ve sonrası
6. aydan sonra uygun ek gıdalarla birlikte emzirmeye 2 yaşına kadar veya daha uzun süre devam edilmelidir.
Anneye de yararlı
Emzirme, annede meme ve yumurtalık kanseri riskini azaltır, anne ile bebek arasındaki bağı güçlendirir.
Anne sütü bebeği ishal ve zatürre gibi hastalıklardan korur; anne sütüyle beslenen çocuklarda ileride şişmanlık görülme olasılığı daha düşüktür. Dünya Sağlık Örgütüne göre tüm bebekler ilk 6 ay yalnızca anne sütüyle beslenip emzirme 2 yaşına kadar sürdürülse her yıl yaklaşık 400 bin çocuk ölümü önlenebilir.
Yenidoğan Taramaları ve Bebek İzlemleri
1Topuk kanı taramasıDoğumdan sonraki ilk günlerde bebeğin topuğundan birkaç damla kan alınır. Fenilketonüri, konjenital hipotiroidi, biyotinidaz eksikliği, kistik fibrozis ve spinal müsküler atrofi (SMA) bu taramayla erken dönemde saptanır.
2İşitme taramasıDoğumdan sonra, hastaneden çıkmadan önce bebeğin işitmesi taranır.
3Kalça çıkığı (gelişimsel kalça displazisi)Bebeğin kalçası aile hekimi muayenesinde değerlendirilir; gerekli görülürse ileri incelemeye yönlendirilir.
4Düzenli bebek izlemleri ve aşılarBebeğinizin büyüme ve gelişmesi aile hekiminiz tarafından düzenli olarak izlenir. Ulusal aşı takvimindeki aşılar ile D vitamini ve demir desteği bu izlemlerde ücretsiz olarak verilir.
Aile hekiminiz ilk başvuru yerinizdir. Gebelik, lohusalık ve bebek izlemleriniz için aile sağlığı merkezinize başvurunuz.